Golggotmánnu lea čielga rievdanáigi čakčai. Luondu geassá iežas čoahkkái, ja dál lea áigi čohkket, árvvoštallat ja ráhkkanahttit dálvái. Dát lea mánnu goas galgá eanet fuomášit iežas birrasa, luoitit dan mii lea lávkkás ja gávdnat dássebalánssa heiveheami ja siskkáldas nanusvuođa gaskkas.
Mánu fápmuealli lea rievssat, ja mánu šaddofápmu lea ruksesroahkki. Jagi 2026 Rievssat- ja Ruksesroahkkimánnu áibbasmánnu lea golggotmánu 26. beaivvi.
Ođđajagimánnu – Nállu
Nállu boahtá golggotmunná dárbbašit ráfi, ovttastumi ja čielga rájáid. Don oainnát čielgaseappot gii gullá du lagamus olbmuid jovkui ja gii ii leat šat du ovddasvástádus. Čáhppesmuorji čorgejeaddji fápmu veahkeha du luoitit dološ áššiid ja stáđđut iežat vuođus.
Guovvamánnu – Gieddegeatki
Gieddegeatki oažžu mánu mas dárbbaša sihke nanusvuođa ja heiveheami. Don sáhtát deaivat diliid main fertet suodjalit dan mii lea dutnje dehálaš, muhto it dárbbaš geavahit eanet fámu go lea dárbu. Bohccobáhkka muittuha du ahte roahkkatvuohta sáhttá maiddái leat máhttu rievdadit iežat vuogi ja strategiija.
Njukčamánnu – Gáranas
Gáranas oažžu vejolašvuođa ođđa ipmárdussii. Mearkkat, niegut ja váralaš deaivvadeamit sáhttet čájehit du guvlui masa it ovdal leat geahččan. Oarri suodjaleaddji fápmu veahkeha du earuhit dan mii lea du iežat duohtavuohta das mii lea dušše báhččat ja šleađggon biras.
Cuoŋománnu – Guovža
Guovža dárbbaša golggotmánus veaháš geassádit. Dát lea áigi čohkket fámu, guldalit rupmaša ja gávdnat sihkarvuođa iežat ruohtasiin. Lássinávli muittuha du ahte buorideapmi sáhttá dáhpáhuvvat jaskkat ja váibmilis láhkái.
Miessemánnu – Bártni
Bártni oažžu buori áiggi čorget ja loahpahit áššiid. Dan maid leat guhká guođđán, sáhttá dál čoavdát fokusejuvvon ja mearrideaddji láhkái. Soahke fápmu doarju ođđa álgguid, muhto ovdal fertet loahpahit dan mii ii gula šat du eallimii.
Geassemánnu – Čáhppesčáhci
Čáhppesčáhci lea niegu ja duohtavuođa gaskkas. Don sáhtát vásihit nanus siskkáldas govahusaid dahje intuitiiva dovdduid, muhto dárbbašat seammás doalahit beaivválaš rutiinnaid. Lávkki fápmu muittuha du ahte sáhtát šaddat ja bajásgávnnat maiddái váttis dilis.
Suoidnemánnu – Ealga
Ealga geassá golggotmánus veaháš maŋŋui aktiivvalaš áigodaga maŋŋá. Don it dárbbaš álo leat oidnosis vai dus lea váikkuhus. Guosa suodjaleaddji ja čorgejeaddji fápmu veahkeha du vurket iežat fámu ja diktit vásáhusaid ja dieđu láddat.
Borgemánnu – Guolli
Guoli dovduin šaddá čiekŋalit, muhto seammás šaddá álkit ipmirdit maid dat muitalit. Don oainnát čielgaseappot makkár oktavuođat biebmet du ja makkárat váldet du fámu. Muorjjit buktet ilu ja muittuhit du vuostáiváldit doarjaga, buori ja lihkolaš dieđuid.
Čakčamánnu – Boazu
Boaresbohcco ulbmillaš fápmu veahkeha du doalahit dan mii lea ain dehálaš. Don sáhtát váldit čakčamánu vásáhusaid mielde golggotmunná ja loahpahit dan mii lea álggahuvvon, sirret dan mii ii dárbbaš šat leat ja válljet čielgaseappot guvlui.
Golggotmánnu – Rievssat
Rievssat lea golggotmánu ealli mearka. Son guodá áhkuid ja áhkkuid fámu, heivehanmáhtu, iešdovddu ja máhtu gávdnat dássebalánssa rievdama siste.
Rievssat molsašuddá gárvvu jahkodagaid mielde. Dat čájeha ahte ođasmahttin ii mearkkaš ahte fertet massit iežat. Don sáhtát heivehit iežat ođđa diliide ja seammás doalahit dan mii lea du sisimuš.
Rievssat dovdá go lea áigi leat oidnosis ja go lea jierpmálaš geassádit. Son johtá várrogasat, muhto lea seammás fuomášeaddji, johtilis ja gearggus. Golggotmánnu oahpaha du luohttit birrasii, guldalit iežat dovdduide ja deaivat dan mii boahtá ovdan ovttas luondduin.
Čakčaguovlu
Rievssat gullá čakčaguovllu. Dát lea čohkkema, čoahkkaneami ja siskkáldas barggu áigi. Geasi olggosguovllolaš fápmu geassá iežas maŋŋui, ja luondu jorgala fuomášumi ruohtasiidda, siepmaniidda ja dasa mii galgá vuođđudit ja oađđit.
Golggotmánnu bivdá du čohkket jagi vásáhusaid.
Maid leat oahppan?
Maid háliidat váldit mielde viidáset?
Ja mii lea lávkkás ja sáhttá luoitot?
Čakčaguovlu addá erenoamáš doarjaga:
- árvvoštallamii ja iešdovdui,
- vuoiŋŋasteapmái ja geassádeapmái,
- oktavuhtii áhkuid ja áhkkuid fámuin,
- siskkáldas nanusvuhtii,
- luoitimii,
- luohttimii luonddu iežas johtui ja áiggiid rievdamii.
Rievssama iešvuođat
Rievssat guodá fámu heivehit iežas almmá iešvuođa massimis. Don sáhtát rievdadit iežat hámi, guvlui dahje ovdanbuktima, seammás go doalat oktavuođa iežat sisimuš iešvuođaide.
Dán mánu áigge don sáhtát dovdat eanet dárbbu:
- leat okto iežat jurdagiidguin,
- gávdnat ruovttoluotta luonddu luonnollalaš ritmii,
- loahpahit dološ minstariid,
- guldalit rupmaša,
- geavahit spontánitehta ja kreatiivvalašvuođa,
- váldit fámu ovddit buolvvaid vásáhusain ja máhttu.
Rievssama nanusvuohta ii leat vuostálastit buot rievdamiid. Son diehtá go galgá stáđđut ja go galgá heivehit iežas birrasa rievdamii.
Šaddofápmu – Ruksesroahkki
Ruksesroahkki lea golggotmánu šaddofápmu. Seremoniijajorgalusas dat čatná oktii buressivdnádusa, gierdavašvuođa, fámu, oaidnima, dássebalánssa, buorideami, čiegusvuođa, oktavuođa, suodjaleami, ovddalgihtii oaidnima ja rievdama.
Ruksesroahkki lea čakčaseami maŋimuš attáldat. Muorjjit muittuhit ahte luondu addá biepmu maiddái dalle go jahki lahkona seavdnjadasa. Ruksesroahkki guodá suodjaleaddji fámu ja veahkeha du oaidnit ahte loahpahusat sáhttet seammás leat ođđa álgguid vuođđun.
Ruksesroahkki doarju du dalle go don:
- dárbbašat suodjaleami rievdanáiggis,
- háliidat gávdnat dássebalánssa doaibmama ja vuoiŋŋasteami gaskkas,
- háliidat nannet oktavuođa luondduin,
- dárbbašat gierdavašvuođa váttis áigodagas,
- háliidat rahpat iežat siskkáldas oainnuide ja govahusaide,
- háliidat luoitit dološ minstariid,
- ozat buorideami ja ođasmahttima.
Bargu ja guovlu
Golggotmánnu lea buorre áigi árvvoštallat gos don leat ja maid leat dahkan. Ii buot galgga dál álggahit ođđasit. Muhtin áššit galget loahpahuvvot, sirrejuvvot ja bidjot vuordimii.
Rievssama fápmu veahkeha du:
- oaidnit makkár prošeavttain lea ain eallin,
- vuoruhit dan mii lea deháleamos,
- bargat jierpmálaččat ja plána mielde,
- heivehit iežat rievdan diliide,
- gávdnat buoret dássebalánssa barggu ja vuoiŋŋasteami gaskkas.
Jos deaivvat hehttehusaiguin, it dárbbaš daid čađahit seamma láhkái go ovdal. Geahččal gávdnat ođđa geainnu. Rievssat birge danne go son fuomáša, heiveha iežas ja doaibmá dalle go áigi lea riekta.
Ráhkisvuohta ja oktavuođat
Ráhkisvuođas šaddá duohtavuohta ja dássebalánsa dehálažžan. Don sáhtát dovdat eanet dárbbu sihkarvuhtii, muhto seammás dárbbu friddjavuođaide leat ieš.
Oktavuođat mat birgejit jaskesvuođain, duohtavuođain ja rievdamiin, sáhttet nannoseappot šaddat.
Fuomáš oktavuođaid main don álo fertet heivehit iežat nu ahte iežat iešvuohta ja rájit jávket. Duohta lahkašvuohta ii mearkkaš ahte galggat jávkat nuppi olbmo sisa. Dat galgá addit sadji sihke ovttastumii ja iešmearrideapmái.
Siskkáldas ovdáneapmi
Rievssat oahpaha du deaivat iežat almmá gárvvu haga. Golggotmánnu lea iešdovddu mánnu, muhto maiddái láđisvuođa mánnu.
Don it dárbbaš dubmet iežat dan dihte maid it leat vel nagodan. Geahččal baicce oaidnit iežat vásáhusaid oahpaheaddjin.
Áhkuid ja áhkkuid fápmu sáhttá boahtit ovdan:
- niegoin bearraša dahje ovddit buolvvaid birra,
- muittuin mat fárrui máhccet,
- nanus dovdduin ahte gulat ovtta báikái ja jovkui,
- beroštumis soga, historjjá dahje dološ árbevieruid birra,
- dárbbus ipmirdit gos boađát ja gosa gulat.
Dat maid don arbbat, ii dárbbaš leat juoga maid fertet geahččalit fas dahkat. Ipmárdus addá dutnje vejolašvuođa válljet maid háliidat doalahit ja guodit viidáset, ja maid háliidat loahpahit.
Golggotmánu áibbasmánnu
Áibbasmánnu golggotmánu 26. beaivvi lea Rievssat- ja Ruksesroahkkimánnu. Dat lea čohkkema, čielguma ja siskkáldas dássebalánssa áigemearri.
Dát áibbasmánnu bovde du:
- čielggadit mii duođaid biebmá du,
- luoitit dološ dábiid ja minstariid,
- nannet oktavuođa luonddu čiegusvuođaiguin,
- ávvudit dan maid leat loahpahan,
- ráhkadit ođđa ulbmiliid eanet iešdovdduin,
- luoitit dan mii eastada du viidáset ovdáneami.
Áibbasmánnu sáhttá leat lámpa seavdnjadasas. Dat ii dárbbaš čájehit olles geainnu, muhto sáhttá čájehit du čuovvovaš lávkki.
Rituála ruksesroahkkiin
Mana jaskes báikái olgun, buoremus jos leat ruksesroahkki lahka. Jos dat ii leat vejolaš, sáhtát geavahit ruksesroahkki muorjji, lasta dahje govva ruksesroahkis symbolan.
Doala symbola gieđain ja jurddaš ovtta ášši birra maid háliidat luoitit. Dat sáhttá leat jurdda, dáhpi, ballu dahje oktavuođalaš minsttar mii ii leat šat dutnje dárbbašlaš.
Dadjat jaskkat:
Giitu buot das maid lean oahppan. Luito dan mii lea loahppan, ja rahpan iežan ođđa šaddamii.
Čále dalle ovtta ášši maid háliidat suodjalit iežat siste, ja ovtta ášši maid háliidat diktit šaddat. Dát addá rituálii sihke loahpa ja ođđa guvlui.
Praktihkalaš ráđit golggotmánu várás
- Váldde áiggi árvvoštallamii ja čále maid háliidat eanet ja maid unnit.
- Čorge ruovttu symbolalaš vugiin, nu ahte dat šaddá maid iežat siskkáldas fámu čorgen.
- Leage čielggas oktavuođain ja ohcal dássebalánssa addima ja vuostáiváldima gaskkas.
- Mana luonddu ja fuomáš movt rievssat johtá: várrogasat, fuomášeaddji ja heiveheaddji vugiin.
- Geavat ruksesroahkki symbolan meditašuvnnas dahje álkes čakčaritualas.
- Bidje áiggi vuoiŋŋasteapmái ovdal go rupmaš gohčču du bissehit.
Mearkka: Ruksesroahkki ja eará šattut eai galgga geavahuvvot dálkkasin almmá doarvái máhtu haga šattuid tryggvuođa, geavaheami ja vejolaš vuostálastimiid birra.
Mánu diehtu Rievssagii
Don leat riegádan máhttin heivehit iežat ja ođasmahttit iežat. Golggotmánnu muittuha du ahte duohta nanusvuohta ii álo mearkkaš garrasit doalahit. Muhtumin lea nanusvuohta luoitit, geassádit ja vuordit riekta áiggi.
Ruksesroahkki suodjala du rievdanáigge. Čakča oahpaha du giittus ja dássebalánssas. Go guldalat Rievssama jaskes viisodaga, sáhtát gávdnat geainnu viidáset sihke gudnejahttimiin ja fámuin.
Skábmamánnu – Rieban
Rieban deaivá golggotmánu nanus intuitiiva fámuin ja dárbbuin oaidnit dan mii lea oidnosis duohken. Don sáhtát fuomášit čiegus áššiid dahje ipmirdit áššiid mat ovdal leat leamaš čihkosis. Ruššá fápmu veahkeha du čorget, suodjalit ja stáđđut friddjavut iežat siste.
Juovlamánnu – Oahca
Oahca oažžu mánu jaskesvuođa ja fuomášumi várás. Don it dárbbaš čilget buot maid oainnát dahje dovddat. Geavat iežat čáppis oainnu jierpmálaččat, ja diktte viisodaga láddat ovdal go doaibmat.
